Overgang, Menopauze en Penopauze

De menopauze komt bij de meeste vrouwen voor, waarbij de penopauze slechts in mindere mate bij mannen voorkomt en dus niet bij alle mannen. Het manvolk blijft gewoon vruchtbaar op oudere leeftijd. Artsen noemen de overgang van de heren, ook wel ‘andropauze’ en kan er ook een hormonaal disbalans ontstaan. Als een man ouder wordt, maakt het lichaam steeds minder testosteron aan en dat is het belangrijkste mannelijke geslachtshormoon. De overgang of menopauze zijn vooral bekent om de klachten aan het eind van de vruchtbare periode. Juist in deze periode kan de vrouw zich weer herstellen.

Overgang

De vrouw en de overgang

De overgang of menopauze zijn vooral bekent om de klachten aan het eind van de vruchtbare periode. Juist in deze periode kan de vrouw zich weer herstellen. Voor veel dames is dit de periode waarin de zorg rol tot een einde komt en er meer ruimte is voor persoonlijke ontwikkeling. Vaak betekent het wel een zoektocht naar een nieuw evenwicht, loslaten en nieuwe talenten en hobby’s. Op basis van van een goede gezondheid betekent deze periode een kans om dromen die er jarenlang zijn geweest, iets mee te gaan doen.

FSH wordt gemaakt in de in de hersenen en zorgt bij vrouwen voor de uitrijping van eicellen door de productie van oestrogeen te stimuleren. Zodra er voldoende estradiol wordt geproduceerd ziet de hypofyse dat en daalt de FSH productie weer. Een hoog FSH duidt op een lage estradiol productie omdat er geen eicellen (meer) uitrijpen. Bij de man is FSH nodig voor een goede zaadceluitrijping.

Van geboorte tot overgang, van zorgperiode tot rust periode

Iedere vrouw heeft vanaf haar geboorte miljoenen eicellen in haar lichaam. De eicellen zijn opgeslagen in de eierstokken. Tijdens de puberteit zorgt een hormonaal evenwicht ervoor dat de eierstokken het hormoon oestrogeen aanmaken. Oestrogeen ontwikkelt de vruchtbaarheidskenmerken. De meest ingrijpende periode in het leven van de vrouw is de cyclus van 28 dagen waarin een rijping van een eicel zich voltrekt  de menstruatie. Na verloop van jaren neemt de oestrogeenproductie af,  de eierstokken produceren geleidelijk minder eitjes en follikels (dat zijn de blaasjes waarin de eitjes zich ontwikkelen) sterven langzaam af.

Op zoek naar een nieuw hormonaal evenwicht

De hypofyse, een kliertje in de hersenen, gaat echter door met de productie van de hormonen en lijkt niet te merken dat de eierstokken er niet meer op reageren. Het lichaam kan dan uit balans zijn. Er komt een moment waarop de vrouw geen enkele eicel meer in haar lichaam heeft en daarmee komt aan de maandelijkse menstruatie een eind. De bloeding stopt dus niet direct, zij wordt vaak eerst een tijd onregelmatig en kan van structuur veranderen en soms heel hevig. De laatste menstruatie noemt men ook wel ‘menopauze’. Wanneer iemand hoog gevoelig is, kan men meer hinder ervaren.

Er zijn een aantal uitzonderingen, dat dit proces anders gaat lopen

Endometriose kan slijmvliezen, door heel het lichaam aantasten en dit kan bloedarmoede geven en een verlaagd hemoglobine gehalte. Om dit eiwit aan te maken, hebben we je 3 bouwstoffen nodig, ijzer, foliumzuur (vitamine B11), vitamine B12. De goedaardige woekeringen van het baarmoederslijmvlies, die zich kunnen openbaren op de inwendige en uitwendige geslachtsorganen, maar ook in de darmen, de blaas, de longen, de spierwand van de baarmoeder en andere plaatsen, hier kunnen ze schade toebrengen aan bloedvaten. Dit slijmvlies reageert op dezelfde wijze als het normale baarmoederslijmvlies op de hormonale prikkels.

Signaaloverdracht en neurotransmissie

Heeft een constante stroom van bloed (zuurstof) naar de hersenen. Zonder voldoende zuurstof kunnen de hersencellen niet voldoende ATP (Energie) produceren om optimaal te werken. Onder een bepaald ATP niveau kunnen hersencellen af sterven. Volwaardige vetten genereren ‘goede’ eicosanoïden, die bacteriën, virus of vuil opruimen en een goede bloeddoorstroming stimuleren. Bij dit proces, hebben we o.a. zuurstof, IJzer, vitamine C en foliumzuur
NodigVoedingMogelijke aandoeningenBloedonderzoek en benodigdheden
O2 ZuurstofBuitenlucht, IJzer, Vitamine C en FoliumzuurCOPDZuurstof meter
FE=mineraal – IJzerAppelstroop, gekookt eitje, Roggebrood, rode bietenBloedarmoedeHemoglobine, Sikkelcelziekte
Vitamine CLimoen / Citroen
Citruspers
Auto-immuunziektenVitamine C tekort opsporen
FoliumzuurBoerenkool, Orgaanvlees, Broccoli en kiemzaden
Kweekbak voor kiemen
Foliumzuur en vitamine B12 te kortFoliumzuur, vitamine B11
AminozurenVis, noten, bonen, zoete aardappel, olijven en pinda'sInformatie over eiwittenNeurotransmitters urine onderzoek

Indicatietest neurotransmitters
VoedingsvettenVoorkom LDL cholesterol met wortelsPre-diabetesVitamine onderzoek met foliumzuur
Indicatietest Pre-diabetes

Kleine eilandjes van het baarmoederslijmvlies die voor bloedingen zorgen

De eilandjes kunnen ook hoger gelegen in het lichaam voor bloedingen zorgen. Endometriose kan een ernstige aandoening zijn, waarbij kleine eilandjes van het baarmoederslijmvliesweefsel zich op plaatsen bevinden waar ze niet thuishoren. Zoals op de eileiders, het baarmoederspierweefsel en de buitenwand van de baarmoeder en andere bekkenorganen, de dikke darm, de blaas en de binnenkant van de bekkenholte. Er kan ook een fistel tussen baarmoeder en urineleider, de meest voorkomende is Vesico-uteriene fistel. Door vernauwingen in dit gebied kan er ook sprake zijn van obstipatie.

Bij elke menstruatiecyclus reageren die cel groepen precies zo op de eierstokhormonen als de baarmoederslijmvliescellen. Ze worden groter en sterker doorbloed en bloeden bij de menstruatie in het omliggende weefsel. Zo’n bloeding, hoe klein ook, ze kunnen ontstekingen veroorzaken en bloed lekken, waardoor er een mogelijkheid ontstaat op bloedarmoede.

Verwijdering baarmoeder en overgangsklachten

Sommige vrouwen ervaren overgangsklachten na het verwijderen van alleen de baarmoeder, waarbij de eierstokken nog wel normaal werkzaam zijn. De oorzaak voor deze overgangsklachten kan komen door veranderde bloedtoevoer naar de eierstokken en de bloedvaten vervoeren hormonen, hierop moeten bloedvaten zich aanpassen en een omleiding aanleggen, dit  heeft in de nieuwe situatie meer tijd nodig. Tijdens dit proces kunnen er klachten ontstaan die sterk lijken op de overgang.

Eierstokken of deel van eierstok en eileider worden verwijderend, hoe zit dat met de overgang

De hele hormoonhuishouding kan uit balans raken, wanneer de eierstokken operatief voor een deel of volledig verwijderd worden. Als we nog maar jong zijn, voelen we daar direct niet zoveel van, pas op latere leeftijd kan het klachten geven, lijkende op de menopauze. De gevolgen van de overgang zijn heel wisselend, maar een feit is dat een onbalans tussen de hoeveelheid progesteron en oestrogeen in het lichaam voor nogal wat problemen kan gaan zorgen. Met name jonge mensen die zo’n operatie ondergaan, kunnen later voor verrassingen komen te staan.

Slapeloosheid door een te actief lichaam, niet wetende dat de afwisseling tussen cortisol en DHEA op zoek is naar een nieuw balans, of zelfs een andere roette moet zoeken, wat zich vertaalt in aldoor moe zijn zonder reden, dan weer heel actief en zomaar zonder aanleiding trager worden en niet in de gaten hebben dat dit de menopauze gekoppeld aan de operatieve ingreep. Vroeger werd daar niet opgelet, helaas uit eigen ervaring. Tegenwoordig krijgen de meeste vrouwen deze informatie wel mee, voor of na de ingreep.

Dagprogramma, breng cortisol en DHEA in balans

Introductie van programma, het is bedoeld om het reptielenbrein te resetten en zelf de leiding over het lichaam terug te nemen. Het voedingsprogramma biedt ondersteuning bij een onbalans van hormonen, schildklier problemen, pre-diabetes, het voorkomen van hypoglykemie en een verbeterde functie van de lever, nieren en bijnieren. Het spreekt voor zich dat er een arts bezocht wordt en dat er niet onverstandig omgesprongen gaat worden met aanpassing van voeding, voedingssupplementen en medicijnen. Net zo goed als het balancerend kan werken, kan het bij onjuist gebruik ook het lichaam en het hormonale stelsel tegenwerken, houd contact met de arts. Dit voedingsadvies is zonder onderzoek en begeleiding. Het tabel geeft weer, hoe het programma opgebouwd is en wat er verwacht kan worden.
Belangrijke tijden en infoHulpmiddelenBenodigdheden
OpstaanMoodboardOverzicht van doelen

Voorbeeld van een moodboard
OntbijtEen doel maken
LunchDagboek, voeding, tijd en beweging

Een dagboek maken
AvondetenTimemanagement

Krijg inzicht in de dag, wanneer is verandering, wanneer gaat het juist niet goed
PauzesWat vermeden wordt
Slapen gaanVerwijzingen naar verschillende online voedingsadviezen
Onderzoek, advies en begeleiding• Anamnese en analyse;

• Indicatietesten
• Bloedonderzoek - rapportages bij huisarts opvragen;

• Persoonlijke ervaringen
Algemene voorwaardenLees hier de algemene voorwaarden
Meer informatie over het DHEA en cortisol in balans dagprogramma
Pas op met zware metalen en parfumParfumvrije deo

Tandpasta zonder fluoride
Informatie over gezond tand en lage bloeddruk

Een balans tussen progesteron en oestrogeen is voor de vrouw van levenslang

Een balans tussen progesteron en oestrogeen is voor de vrouw levenslang een zijn zeer belangrijke hormonen. Het dient namelijk niet alleen voor de vruchtbaarheid, maar zorgt ook voor een goede werking van diverse organen. Ook de ontwikkeling van botten en de huid is er van afhankelijk. De overgang gaat bij ongeveer 70% van alle vrouwen gepaard met veel ongemakken, veroorzaakt door de een onbalans tussen progesteron en oestrogenen in het lichaam. Opvliegers, overmatige transpiratie, sterk wisselende stemmingen, vermoeidheid, slecht slapen, osteoporose en gewichtstoename zijn de meest voorkomende klachten.

Hormonen positief beïnvloeden kan op een natuurlijke of chemische manier

Het slikken van hormonen biedt veelal uitkomst. De praktijk leert echter dat steeds meer vrouwen principieel geen hormonen slikken, vaak uit angst voor de bijwerkingen. Ook wordt een groot aantal vrouwen het gebruik van hormonen om medische redenen ontraden. Voor beide categorieën vrouwen is de  kruidengeneeskunde de oplossing voor het dilemma. Plantaardige middelen helpen de klachten net zo effectief te verminderen als chemische hormonen, maar hebben het voordeel dat er geen noemenswaardige bijwerkingen zijn.

Fyto-oestrogenen, Voeding en kruiden

Het slikken van hormonen biedt veelal uitkomst. De praktijk leert echter dat steeds meer vrouwen principieel geen hormonen slikken, vaak uit angst voor de bijwerkingen. Ook wordt een groot aantal vrouwen het gebruik van hormonen om medische redenen ontraden. Voor beide categorieën vrouwen is de fytotherapie (de kruidengeneeskunde) de oplossing voor het dilemma. Plantaardige middelen helpen de klachten net zo effectief te verminderen als chemische hormonen, maar hebben het voordeel dat er geen noemenswaardige bijwerkingen zijn.

Symptomen die kunnen horen bij de overgang van de vrouw

  • Nacht zweten;
  • Opvliegers;
  • Slapeloosheid;
  • Spier- en gewrichtsklachten;
  • Vermoeidheid en burn-out achter klachten;
  • Droge slijmvliezen (ogen, mond en vagina);
  • Verminderde zin in seks & knuffelen;
  • Ongewild Urine verlies
  • Gewichtstoename
  • Botontkalking

Praktische adviezen, wat kun je zelf doen om de overgangsverschijnselen te verminderen?

Maak dagelijks een stevige wandeling als het lichaam wat zwaar aanvoelt. Bij een tenger en een wat onrustig gevoel, neem dan ‘s middags na 2 uur de tijd om een half uurtje om te rusten.

  • Zorg voor ontspanning. Probeer dingen te doen om te genieten;
  • Pas voeding aan. Het lichaam verbruikt het voedsel in deze periode minder snel dan normaal en hebt dan ook maar het twee derde deel van de calorieën nodig die voorheen gebruikt werden. In deze periode van het leven heeft het lichaam de neiging om zwaarder te worden en verliest minder makkelijk gewicht;
ReizenReizen
  • Let op de hoeveelheden bewerkt zout om de nieren te ontlasten, gebruik bijvoorbeeld zeekraal of kruiden, vermijd bewerkt suiker, hoe lekker ook, het verzwakt ons immuunsysteem, vermijd koffie, zwarte thee en witmeel producten. Het is belangrijk dat deze verminderd worden;
  • Sla het ontbijt niet over, het zorgt ervoor dat we de aandacht bij het werk of thuissituatie kunnen houden en het houdt het geheugen scherp;

De overgang testen

De vrouwelijke hormonen oestrogeen en progesteron worden voornamelijk in de eierstokken aangemaakt. Dit gebeurt onder invloed van hormonen uit de hypofyse (LH en FSH of te wel luteïniserend hormoon en follikelstimulerend hormoon of hypofysehormoon). De hypofyse is een kliertje in je hersenen. Als je eierstokken niet meer werken (bv door de overgang) zullen de waarden voor oestrogeen en progesteron laag zijn. Tegelijk stijgen de waarden van LH en FSH sterk aan.

Dit is een poging van het lichaam om de eierstokken aan te zetten tot hormoonproductie

De hormonen hebben ook omgekeerd invloed op elkaar: een hoog gehalte aan oestrogeen of progesteron remt de afgifte van LH en FSH in de hypofyse. Hoe hoger de concentratie van de hypofysehormonen bij vrouwen onder de 45 jaar, hoe groter de kans dat zij in een vervroegde overgang terechtkomen. De overgang is de periode waarin een vrouw haar vruchtbaarheid verliest en duurt zo’n 5 tot 10 jaar.

Overgang en onderzoek

Een test die kan aantonen of je FSH waarden hoger zijn (teken overgang), deze test moet je doen op je 3e dag van je menstruatie en de 20e 21e of 22e dag van je cyclus, dit zijn de beste dagen om je waardes heel goed te kunnen checken.Dat betekent dat je dus 2 x bloed afnemen moet, dus op de 3e dag en dan doortellen tot de 20e 21e of 22e dag.

Fyto-oestrogenen

Aziatische vrouwen hebben aanzienlijk minder last van overgangsklachten dan vrouwen uit Westerse landen. Dat heeft te maken met het voedingspatroon. In het Verre Oosten zijn sinds mensenheugenis Soja en peulvruchten verwerkt in het dagelijkse menu. Ook wordt daar veel meer gebruik gemaakt van natuurlijke kruiden en specerijen. Door deze eetcultuur krijgen vrouwen in deze landen veel meer zogeheten isoflavonen binnen. Dit zijn hormoonachtige stoffen die behoren tot de fyto-oestrogenen, ofwel plantaardige oestrogenen. In veel Aziatische talen bestaat er zelfs geen woord voor opvliegers, het is daar een zeer zeldzaam voorkomend verschijnsel.

Pas op voor verborgen hormonen in soja, vlees, eieren en zuivel

Meer dan 90 procent van de soja die we eten, zit ‘verborgen’ in vlees, eieren en zuivel. Voor 100 gram kaas is bijvoorbeeld 25 gram soja nodig, voor een hamburger van 100 gram zo’n 46 gram. Doordat we steeds meer vlees eten, is de sojaproductie de afgelopen 50 jaar vertienvoudigd. De soja die we in Nederland gebruiken, komt vooral uit Zuid-Amerika, daar zorgt de teelt voor allerlei problemen

Commercieel soja, vervult door bestrijdingsmiddelen en kunstmest

Om veel van de populaire soja te kweken, wordt er  bos voor gekapt, de bodem raakt uitgeput en het water vervuilt door bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Bijna 80 procent van alle soja die verbouwd wordt, is genetisch gemodificeerd (GMO-soja). De meeste soja wordt verwerkt in veevoer. Maar er wordt ook sojaolie gebruikt in sauzen en snacks, en ook in producten als zeep en biobrandstof. En zo krijgen we dus teveel soja binnen en raakt ons systeem in de war, met gevolgen voor ons denken en slapen.

Fyto-oestrogenen zijn stoffen die kunnen elkaar belemmeren of versterken

Door deze stoffen kan er een onbalans ontstaan in het hormonale systeem. Fyto-oestrogenen worden ook aangemerkt als endocriene verstoorders, ofwel hormoonverstorende stoffen. Dit zijn stoffen die kunnen elkaar belemmeren of versterken  met het eigen hormonale systeem van het lichaam, vanaf een bepaalde mate van inname. Er is echter niet veel bewijs dat fyto-oestrogenen schadelijke effecten hebben op mensen. Het is vanzelfsprekend dat alles in het lichaam om een balans gaat. Een teveel van het één kan problemen veroorzaken bij het ander. 

Dagprogramma, breng cortisol en DHEA in balans

Introductie van programma, het is bedoeld om het reptielenbrein te resetten en zelf de leiding over het lichaam terug te nemen. Het voedingsprogramma biedt ondersteuning bij een onbalans van hormonen, schildklier problemen, pre-diabetes, het voorkomen van hypoglykemie en een verbeterde functie van de lever, nieren en bijnieren. Het spreekt voor zich dat er een arts bezocht wordt en dat er niet onverstandig omgesprongen gaat worden met aanpassing van voeding, voedingssupplementen en medicijnen. Net zo goed als het balancerend kan werken, kan het bij onjuist gebruik ook het lichaam en het hormonale stelsel tegenwerken, houd contact met de arts. Dit voedingsadvies is zonder onderzoek en begeleiding. Het tabel geeft weer, hoe het programma opgebouwd is en wat er verwacht kan worden.
Belangrijke tijden en infoHulpmiddelenBenodigdheden
OpstaanMoodboardOverzicht van doelen

Voorbeeld van een moodboard
OntbijtEen doel maken
LunchDagboek, voeding, tijd en beweging

Een dagboek maken
AvondetenTimemanagement

Krijg inzicht in de dag, wanneer is verandering, wanneer gaat het juist niet goed
PauzesWat vermeden wordt
Slapen gaanVerwijzingen naar verschillende online voedingsadviezen
Onderzoek, advies en begeleiding• Anamnese en analyse;

• Indicatietesten
• Bloedonderzoek - rapportages bij huisarts opvragen;

• Persoonlijke ervaringen
Algemene voorwaardenLees hier de algemene voorwaarden
Meer informatie over het DHEA en cortisol in balans dagprogramma
Pas op met zware metalen en parfumParfumvrije deo

Tandpasta zonder fluoride
Informatie over gezond tand en lage bloeddruk

De man en de overgang

Ook mannen komen in de overgang, zo rond de 40e jaar, dit heet de penopauze. Minder zin hebben in vrijen en of te knuffelen en enige onzekerheid kan opeens een teken zijn, dat er een nieuwe periode gaat aanbreken, vooral als iemand seksueel erg actief is geweest, kan dit echt leiden tot twijfel aan zichzelf en daarbij komt nog   de veranderende hormoonspiegel. Zo kan het moeilijker worden om soms een erectie te krijgen en/of te behouden. Mannen kunnen hierdoor erg onrustig worden en soms ook teleurgesteld in zichzelf, waarbij soms emoties alle kanten op schieten. Mede door iemand er vaak niet over kan spreken, doordat het zo’n taboe kan zijn, blijft het een probleem wat vaak onopgelost blijft. Een innerlijke strijd geeft stress en kan het de prostaat vergroten.

Deze complete medische check-up vergelijkt het bloed op 27 punten met de daarvoor geldende referenties voor een gezond iemand van iemand van geslacht en leeftijd. De productie van testosteron neemt langzaam af bij het ouder worden. Doordat testosteron overal in het mannenlichaam aan het werk is, betekent dit dat een tekort aan het hormoon ook voor verschillende problemen kan zorgen. In het bloed van een gezonde man schommelt de concentratie testosteron dagelijks tussen de 11 en 30 nanomol per liter. Vanaf het 40ste levensjaar kunnen mannen merken dat hun spierkracht en spiermassa iets afnemen.

Een nieuw evenwicht voor de man, waarbij voeding een rol gaat spelen

Voor mannen geld meer letten op de juiste voeding, zoals het eten van eiwitten, het lichaam gaat op zoek naar een nieuw evenwicht en daarom moeten we het een handje helpen. Eet bijvoorbeeld voeding waar zink in zit, zoals bloemkool, ei of broccoli.  Broccoli is rijk aan praktisch elke vitamine die je kan denken, maar ook aan mineralen als calcium, magnesium en kalium, evenals de sporenelementen zink, ijzer, koper. Tip, eet broccoli na boterham en als een gezond tussendoortje, we kunnen de groente het rauw eten.

Voorkom dat foute bacteriën zich vast kunnen klampen in de maagwand

In de bloemkool zit een stofje sulforafaan, dit stofje helpt te voorkomen dat grote bacterie kolonies van de heliobacter pylori zich vast kan zetten in de maagwand, waar ze ontstekingen kunnen veroorzaken, wat bijvoorbeeld een maagzweer tot gevolg kan hebben. Deze bacteriën die normaal gesproken geen problemen veroorzaken en leeft in het maagzuur hebben enzymen nodig die in verschillende verse onbewerkte voeding aanwezig zijn. Het effect van sulforafaan kan versterkt worden door het tegelijk te eten met voeding die het mineraal selenium bevatten.

Voeding met het mineraal selenium

Dit zit onder andere in paranoten, zilvervliesrijst en tarwezemelen, champignons, knoflook en uien. Sulforafaan zet de cellen aan om enzymen te produceren (belangrijk is wel voldoende vers onbespoten en onbewerkte rauwe voeding te eten, wat na gelang het lichaam uit balans is kort voorgekookt kan worden), samen met voldoende water en kruiden thee te drinken, is het belangrijk om jouw lichaam en geest van gezonde voedingstoffen te voorzien en de natuurlijke afweercellen te activeren en te vermeerderen, het opbouwen van gezonde cellen gaat dan beginnen.

KokenKoken

Rauwe bloemkoolsalade recept

Ingrediënten: 7,5 gram bladpeterselie;1 stuk bloemkool; 1/2 stuk citroen; 120 gram granaatappelpitten; 7,5 gram koriander; 2 stuks lente-uitjes; 7,5 gram munt; 2 eetlepels olijfolie; 2 eetlepels pompoenpitten. Bereiding: Bloemkool fijn maken met keukenmachine, hak de kruiden, snijd de lente uitjes, pers de sap uit de halve citroen, meng alles door elkaar en voeg nog 2 eetlepels olijfolie toe, rooster de pompoenpitten, als je de bloemkoolsalade geserveerd hebt, strooi dan de pompoenpitten er over heen.

Nu de zorgtijd er voor jullie er op zit, hebben jullie tijd voor elkaar, maar ook voor de innerlijke gevoelens

Heel opvallend is, dat de zorg rol van het ouderschap erop zit en er nu eindelijk tijd voor elkaar is. Nu valt het nog meer op dat de zorg voor kinderen veel tijd in beslag heeft genomen en dat we opnieuw moet leren, om de weg te vinden in deze nieuwe situatie. Dat betekend dat er logischerwijze meer tijd is naar elkaar te kijken, maar ook naar de wereld om ons heen. Wat we eerst niet zagen, dat wordt nu opeens duidelijk en wat eerst helemaal niet belangrijk leek te zijn, door de opvoeding, werk en alles erom heen, dat gaat nu op de voorgrond komen, namelijk wijzelf.

Voeding en bewegingsadviezen voor de man en de vrouw tijdens de overgang

Een goede en volwaardige voeding is noodzakelijk, dus geen geraffineerd voedsel zoals suiker, witmeelprodukten, e.d, dit maakt het slijmvlies van de maag dun en kan er een lekkage in het slijmvlies ontstaan. In plaats van het bovenstaande: volkorenprodukten, groenten, waaronder rauwkost en fruit van het seizoen.  Groenten in de ochtend, fruit zoveel mogelijk na 14.00 om de glucose in de cellen eerst te verbruiken. Gebruik het lichaam als de beste dokter. Zorg voor een regelmaat en een stabiele bloedsuikerspiegel en voorkom hypoglykemie.

Wandel elke dag een half uur buiten

Als we eerlijk bent zie je meestal snel wat jouw valkuilen zijn. Snoepen, eten uit verveling of gewoonte, meerdere keren opscheppen terwijl je al lang vol zit. Halveer gewoon je bord met eten. Niet bewegen omdat je daar geen tijd voor in hebt ingepland, het bezoek, het etentje, het heerlijke weer, de barbecue, iemand anders heeft ook een ijsje, een pilsje, je wilt er zo graag bij horen. Iedereen zit gezellig te tafelen en jij voelt je een ware stoorzender, sterker nog, terwijl velen op feestjes uren zitten, lijk jij wel steeds te “zeuren” over bewegen en het eten.